Στον κόσμο της σεξουαλικής υγείας, η PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) έχει γίνει συνώνυμο με την πρόληψη του HIV, αλλά συχνά η συζήτηση περιορίζεται σε gay και bisexual άνδρες. Tο 2026, με την PrEP πλέον διαθέσιμη δωρεάν μέσω ΕΣΥ από τον Ιούλιο του 2025, είναι ώρα να μιλήσουμε για την αυτοδιάθεση και την πρόληψη χωρίς στερεότυπα. Εδώ, θα εξερευνήσουμε πότε μπορεί να είναι χρήσιμη, τις προκλήσεις πρόσβασης και πρακτικές συμβουλές, εστιάζοντας σε γυναικείες, αλλά και queer εμπειρίες.
Πότε & Γιατί Μια Λεσβία ή Queer Γυναίκα Μπορεί να Σκεφτεί την PrEP;
Η PrEP δεν είναι άλλο ένα ανδρικό άβατο. Είναι ένα χάπι (συνήθως tenofovir/emtricitabine) που λαμβάνεται καθημερινά ή “on-demand” για να μειώσει τον κίνδυνο HIV κατά πάνω από 99% σε κάθε σεξουαλική επαφή. Για λεσβίες που κάνουν σεξ αποκλειστικά με γυναίκες, ο κίνδυνος HIV είναι εξαιρετικά χαμηλός – κυρίως μέσω κοινών sex toys χωρίς απολύμανση ή αίματος σε πρακτικές όπως fisting. Ωστόσο, σε bisexual+ γυναίκες, queer άτομα με fluid σεξουαλικότητα ή trans γυναίκες σε σχέσεις με cis άνδρες, η PrEP μπορεί να προσφέρει επιπλέον σιγουριά.
Σκεφτείτε σενάρια όπως:
- Ανοιχτές σχέσεις με πολλαπλούς συντρόφους, ανεξαρτήτως φύλου.
- Περιστασιακό σεξ με άνδρες, όπου ο κίνδυνος είναι υψηλότερος λόγω διείσδυσης.
- Κοινή χρήση αντικειμένων (π.χ. strap-ons) χωρίς σωστή υγιεινή, ειδικά αν υπάρχει αίμα ή υγρά.
Σύμφωνα με διεθνή δεδομένα, γυναίκες σε key populations (όπως sex workers ή trans γυναίκες) έχουν υψηλότερο κίνδυνο, και η PrEP προτείνεται ως επιλογή αυτοπροστασίας. Στην Ελλάδα, όπου εκτιμάται ότι μόνο το 4% των σεξουαλικών μειονοτήτων χρησιμοποιεί PrEP, οι γυναίκες αποτελούν μικρό ποσοστό – συχνά λόγω έλλειψης ενημέρωσης.
Η Κατάσταση της PrEP στην Ελλάδα το 2026
Η PrEP εγκρίθηκε στην Ελλάδα το 2022 ως μέρος της Εθνικής Στρατηγικής για τα LGBTQ+ δικαιώματα, αλλά η δωρεάν πρόσβαση ξεκίνησε πρακτικά τον Ιούλιο 2025 μέσω 24 νοσοκομείων του ΕΣΥ. Σήμερα, το 2026, είναι διαθέσιμη για high-risk ομάδες: MSM, trans άτομα, sex workers, χρήστες ουσιών και άτομα με πολλαπλούς συντρόφους.
Μια τυπική διαδικασία περιλαμβάνει:
- Ραντεβού σε Μονάδα Λοιμώξεων, Παθολογικό ή Γυναικολογικό Ιατρείο (νέα ειδικότητα από 2025).
- Εξετάσεις: HIV test (πρέπει να είσαι αρνητική), νεφρική/ηπατική λειτουργία, έλεγχος για άλλα ΣΜΝ.
- Συνταγή: Καθημερινή ή event-based (2-1-1 για μη-καθημερινή χρήση).
- Παρακολούθηση: Κάθε 3 μήνες, με μηνιαία παραλαβή φαρμάκου.
Προκλήσεις για queer γυναίκες
Πολλοί γιατροί δεν είναι εξοικειωμένοι με τη λεσβιακή/queer σεξουαλικότητα, οδηγώντας σε άστοχες ερωτήσεις όπως “Γιατί το θες αφού είσαι με γυναίκες;”. Η γραφειοκρατία (ραντεβού, εξετάσεις) μπορεί να αποθαρρύνει, ενώ η ενημέρωση είναι ελλιπής για γυναίκες – σε αντίθεση με MSM κοινότητες. Στα θετικά, οργανώσεις όπως η Θετική Φωνή και Checkpoint προσφέρουν ολοκληρωμένη συμβουλευτική και testing.
Οφέλη & Ρίσκα: Μια Γυναικεία/Queer Οπτική
Οφέλη: Η PrEP δίνει αυτονομία, μειώνοντας το άγχος σε fluid σχέσεις, ενισχύοντας την οικειότητα χωρίς φόβο και προάγοντας την πρόληψη πέρα από τα προφυλακτικά. Για trans γυναίκες, συνδυάζεται με gender-affirming care, ενώ για bi+ γυναίκες, καλύπτει κενά σε μικτές σχέσεις. Διεθνώς, έχει μειώσει τις νέες μολύνσεις δραματικά όπου χρησιμοποιείται ευρέως.
Ρίσκα: Εδώ μπορούμε να συναντήσουμε ήπιες παρενέργειες (ναυτία, κεφαλαλγία) που συνήθως υποχωρούν. Χρειάζεται τακτική παρακολούθηση νεφρών/ήπατος. Σημαντικό να αναφερθεί είναι πως δεν προστατεύει από άλλα ΣΜΝ όπως HPV, χλαμύδια ή σύφιλη – κρίσιμο για queer γυναίκες που μπορεί να παραβλέπουν τα προφυλακτικά σε γυναικείες σχέσεις. Μάθε περισσότερα για τις ασφαλείς σεξουαλικές πρακτικές στις λεσβιακές σχέσεις.
Πώς να Ξεκινήσετε: Πρακτικές Συμβουλές για Queer Γυναίκες
Αν σκέφτεστε την PrEP:
- Βρείτε υποστήριξη: Επικοινωνήστε με τη Θετική Φωνή (positivevoice.gr) ή το Checkpoint (checkpoint.gr) για δωρεάν testing και συμβουλές. Ζητήστε γυναίκα σύμβουλο αν σας κάνει να νιώθετε πιο άνετα.
- Ραντεβού: Κλείστε σε νοσοκομείο όπως Συγγρός (Αθήνα), ΑΧΕΠΑ (Θεσσαλονίκη) ή Αττικόν. Προετοιμαστείτε, ωστόσο, να συζητήσετε τις σεξουαλικές σας πρακτικές ανοιχτά.
- Tips: Ξεκινήστε με event-based αν δεν είστε καθημερινά ενεργές σεξουαλικά. Συνδυάστε με τακτικούς ελέγχους ΣΜΝ και συζήτηση με τη σύντροφο.
- Εναλλακτικές: Αν η PrEP δεν σας ταιριάζει, εστιάστε σε προφυλακτικά για toys, dental dams και τακτικά tests.
Απελευθερώνοντας την Πρόληψη Χωρίς Στίγμα
Η PrEP δεν είναι “gay thing” – είναι εργαλείο για όλ@ που θέλουν να προστατεύσουν τη σεξουαλικότητα τους. Για λεσβίες και queer γυναίκες, σημαίνει αναγνώριση ότι η πρόληψη αφορά όλες τις ταυτότητες. Το 2026, ας διεκδικήσουμε καλύτερη ενημέρωση, απλοποίηση πρόσβασης και συμπερίληψη των γυναικών στις καμπάνιες.
