Το coming out δεν είναι απλώς μια απλή «αποκάλυψη» προς τους άλλους, αλλά μια βαθιά προσωπική διαδικασία που ξεκινά πολύ πιο πριν ειπωθεί οτιδήποτε φωναχτά. Για πολλές λεσβίες γυναίκες, το ταξίδι αυτό περιλαμβάνει σκέψεις, αμφιβολίες, φόβο και τελικά απελευθέρωση.
Αν και κάθε εμπειρία είναι μοναδική, η Ψυχολογία και η Κοινωνική Ψυχολογία έχουν εντοπίσει ορισμένα κοινά μοτίβα. Ένα από τα πιο γνωστά μοντέλα είναι το Μοντέλο Ανάπτυξης Ομοφυλοφιλικής Ταυτότητας, που περιγράφει στάδια εξέλιξης της ταυτότητας. Με βάση αυτό, μπορούμε να δούμε 5 βασικά στάδια του coming out, όχι ως αυστηρή σειρά, αλλά ως έναν χρήσιμο οδηγό κατανόησης.
1. Σύγχυση: «Τι μου συμβαίνει;»
Το πρώτο στάδιο χαρακτηρίζεται από εσωτερική σύγχυση. Μπορεί να εντοπιστούν:
- Έλξη προς γυναίκες που δεν είχε αναγνωριστεί πριν
- Ερωτήματα για τη σεξουαλική ταυτότητα
- Σύγκρουση με κοινωνικά πρότυπα
Πολλές γυναίκες μεγαλώνουν μέσα σε ένα πλαίσιο όπου η ετεροφυλοφιλία θεωρείται δεδομένη. Έτσι, τα πρώτα αυτά συναισθήματα συχνά προκαλούν αμηχανία ή και επίμονη άρνηση.
2. Άρνηση ή Αμφισβήτηση
Σε αυτό το στάδιο, το άτομο προσπαθεί να «εξηγήσει» ή να απορρίψει αυτά που νιώθει, προσπαθώντας να εντάξει την κατάσταση στο πλαίσιο της ανάγκης για πειραματισμό.
Συχνές σκέψεις που ενδεχομένως αντιμετωπίζει είναι οι παρακάτω:
«Ίσως απλώς θαυμάζω αυτή την κοπέλα»
«Μπορεί να είναι μια περίοδος που θα περάσει»
«Δεν θέλω να είμαι διαφορετική»
Η πίεση από την κοινωνία ή το περιβάλλον μπορεί να ενισχύσει αυτή την άρνηση. Εδώ εμφανίζεται συχνά και η λεγόμενη εσωτερικευμένη ομοφοβία, δηλαδή η υιοθέτηση αρνητικών στερεοτύπων, ώστε να μη σταθεί μέρος αυτού που τελικώς «απορρίπτει».
3. Αποδοχή
Αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά στάδια. Το άτομο αρχίζει:
- να αναγνωρίζει τη σεξουαλικότητά του,
- να αποδέχεται τα συναισθήματά του και
- να αισθάνεται μεγαλύτερη ειλικρίνεια με τον εαυτό του
Η αποδοχή δεν σημαίνει ότι όλα είναι εύκολα φυσικά. Συχνά συνοδεύεται από φόβο για το πώς θα αντιδράσουν οι άλλοι. Όμως, είναι το σημείο εκκίνησης, όπου η εσωτερική σύγκρουση αρχίζει να μειώνεται.
4. Δοκιμή & Επιλεκτικό Coming Out: «Σε ποια άτομα μπορώ να το πω;»
Σε αυτό το στάδιο, πολλές γυναίκες αρχίζουν να μοιράζονται την ταυτότητά τους με άτομα που εμπιστεύονται. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει από στενές φίλες μέχρι άτομα από την ευρύτερη LGBTQ+ κοινότητα και online κοινότητες.
Το coming out δεν γίνεται σε όλους ταυτόχρονα. Είναι μια σταδιακή διαδικασία. Εδώ παίζει σημαντικό ρόλο η έννοια του minority stress, του άγχους που βιώνουν τα άτομα λόγω της πιθανής τους απόρριψης ή της ενδεχόμενης επικείμενης διάκρισης εις βάρος τους.
5. Ενσωμάτωση Όλων των Κομματιών της Προσωπικότητας σε Όλα τα Στάδια της Καθημερινότητας
Στο τελευταίο στάδιο, η σεξουαλική ταυτότητα γίνεται ένα φυσικό κομμάτι της ζωής. Χαρακτηρίζεται, σε γενικές γραμμές, από:
- μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση
- λιγότερο φόβο για το τι θα πουν οι άλλοι
- αίσθηση αυθεντικότητας
Το άτομο δεν χρειάζεται πλέον να «κρύβεται» ή να προσαρμόζεται. Η ταυτότητα δεν είναι κάτι που πρέπει να εξηγηθεί, απλώς υπάρχει ως αναπόσπαστο κομμάτι της προσωπικότητάς του.
Αναμφίβολα, δεν είναι όλα τα στάδια ίδια για όλες. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί. Δεν είναι μια γραμμική διαδικασία, ενώ φυσικά μπορούν να υπάρχουν διάφορες επαναλήψεις (π.χ. με την είσοδο σε έναλμ νέο εργασιακό περιβάλλον).
Κάποιες γυναίκες περνούν αυτά τα στάδια γρήγορα. Άλλες πάλι χρειάζονται χρόνια. Και κάποιες μπορεί να μη φτάσουν ποτέ στο πλήρες coming out, κάτι που επίσης είναι απολύτως valid.
Πώς καταλαβαίνεις ότι κάποια είναι έτοιμη να σου κάνει coming out;
Υπάρχουν στιγμές που το coming out δεν έρχεται ξαφνικά, αλλά χτίζεται μέσα από μικρά, αλλά ορατά σημάδια. Μια γυναίκα που ετοιμάζεται να σου ανοιχτεί συχνά αρχίζει να δοκιμάζει τα νερά. Μπορεί να κάνει πιο συχνές αναφορές σε LGBTQ+ θέματα, να σου εκφράζει απόψεις για σχέσεις μεταξύ γυναικών ή να παρατηρεί πώς αντιδράς σε σχετικά ζητήματα. Ίσως γίνει πιο προσωπική στις συζητήσεις σας, να μοιράζεται συναισθήματα ή να δείχνει μια ελαφριά νευρικότητα όταν η κουβέντα πλησιάζει προς τη σεξουαλικότητα. Ένα ακόμα σημάδι είναι η ανάγκη για ασφάλεια: αν σε εμπιστεύεται, αν σε “τεστάρει” με σχόλια ή αν σου δείχνει ότι η γνώμη σου έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, τότε πιθανότατα προετοιμάζει το έδαφος. Το πιο σημαντικό σε αυτές τις στιγμές δεν είναι να πιέσεις για απαντήσεις, αλλά να δημιουργήσεις έναν χώρο όπου θα νιώσει ότι μπορεί να μιλήσει όταν είναι έτοιμη.
Γιατί το coming out ωστόσο είναι τόσο σημαντικό;
Η διαδικασία αυτή συνδέεται άμεσα με την ψυχική υγεία. Έρευνες στην ψυχολογία δείχνουν ότι η αποδοχή της ταυτότητας μπορεί να:
- μειώσει το άγχος,
- ενισχύσει την αυτοεκτίμηση, αλλά και να
- δώσει νέα πνοή στις διαπροσωπικές σχέσεις
Αντίθετα, η καταπίεση ή η απόκρυψη της ταυτότητας μπορεί να οδηγήσει σε έντονη εσωτερική πίεση. Δες περισσότερα για τα στάδια του coming out of closet process στο σχετικό σύνδεσμο.
Συμπέρασμα
Τα στάδια του coming out δεν είναι κανόνες, αλλά εργαλεία κατανόησης. Για τις λεσβίες γυναίκες, το ταξίδι αυτό είναι συχνά γεμάτο προκλήσεις, αλλά και βαθιά απελευθερωτικό. Από τη σύγχυση μέχρι την πλήρη αποδοχή, κάθε βήμα είναι σημαντικό για το δικό του ξεχωριστό λόγo.
Και ίσως το πιο σημαντικό απ’ όλα, είναι να επισημανθεί ότι δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος να είσαι ο εαυτός σου.
