Τα τελευταία 24ωρα κυκλοφορεί έντονα στα social media η είδηση ότι η Ουγγαρία ετοιμάζεται να αποκτήσει το πρώτο της LGBTQ τηλεοπτικό κανάλι, μετά την αποχώρηση του Viktor Orbán. Ο τίτλος είναι εντυπωσιακός, σχεδόν συμβολικός: μια χώρα που για χρόνια συνδέθηκε με περιορισμούς στα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα, να περνά ξαφνικά σε μια νέα εποχή ορατότητας και αποδοχής.
Αλλά τι ισχύει πραγματικά; Και είναι όντως τόσο απλό το αφήγημα της “αλλαγής εποχής”;
Τι ξέρουμε για το LGBTQ+ τηλεοπτικό κανάλι στην Ουγγαρία
Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει ενεργό LGBTQ+ τηλεοπτικό κανάλι στην Ουγγαρία. Αυτό που πράγματι βρίσκεται σε εξέλιξη είναι μια πρόταση, η οποία βρίσκεται σε διαδικασία αδειοδότησης για τη δημιουργία ενός θεματικού media project με LGBTQ+ περιεχόμενο, το οποίο έχει αναφερθεί σε διεθνή μέσα ως πιθανό πρώτο “Rainbow TV” ή αντίστοιχη πλατφόρμα. Ωστόσο, έως τώρα, δεν έχει ξεκινήσει κάποα εκπομπή, ούτε έχει λάβει πλήρη κρατική αδειοδότηση. Με άλλα λόγια, μιλάμε για project σε εξέλιξη, όχι για έτοιμο κανάλι στον αέρα.
Η πολιτική αλλαγή στην Ουγγαρία και ο ρόλος του Orbán
Η συζήτηση γύρω από το θέμα συνδέεται άμεσα με την πολιτική μετάβαση στη χώρα. Ο Viktor Orbán υπήρξε για χρόνια κεντρική φιγούρα στην ευρωπαϊκή συζήτηση γύρω από τα LGBTQ+ δικαιώματα, με την κυβέρνησή του να υιοθετεί πολιτικές που πάμπολλες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτήρισαν το λιγότερο περιοριστικές. Δες περισσότερα εδώ για τις ποινές που έχουν επιβληθεί στην Ουγγαρία λόγω της προκατειλημμένης συμπεριφοράς της πολιτικής που ασκεί απέναντι στα άτομα με διαφορετική ταυτότητα φύλου και σεξουαλικό προσανατολισμό.
Πιο συγκεκριμένα, τα τελευταία χρόνια, η Ουγγαρία:
- περιόρισε την απεικόνιση LGBTQ περιεχομένου στα ΜΜΕ
- ψήφισε νόμους που συνδέθηκαν με την “προστασία ανηλίκων” αλλά επηρέασαν την ορατότητα queer ταυτοτήτων
- συγκρούστηκε με θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ζητήματα ελευθερίας έκφρασης
Η πολιτική αλλαγή δημιούργησε προσδοκίες ότι το τοπίο μπορεί να χαλαρώσει. Όμως, αυτό δεν σημαίνει αυτόματα και θεσμική ανατροπή.
Τι είναι στην πραγματικότητα το πολυσυζητημένο LGBTQ+ TV κανάλι
Το project που συζητείται δεν είναι ένα κρατικό κανάλι, αλλά μια ιδιωτική πρωτοβουλία media, που φέρεται να στοχεύει σε:
- LGBTQ+ ψυχαγωγικό περιεχόμενο
- lifestyle εκπομπές
- ενημέρωση γύρω από queer ζητήματα
- πιθανή streaming πλατφόρμα αντί για παραδοσιακή τηλεόραση
Αυτό είναι σημαντικό, γιατί αλλάζει εντελώς το πλαίσιο στο οποίο μιλάμε. Δεν πρόκειται έτσι για κρατική αποδοχή, αλλά για αγορά media που επιχειρεί να καλύψει ένα κενό ορατότητας.
Γιατί έχει σημασία ένα τέτοιο σχέδιο
Ακόμη κι αν δεν έχει υλοποιηθεί πλήρως, το γεγονός ότι συζητείται ένα LGBTQ media κανάλι σε μια χώρα όπως η Ουγγαρία έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς δείχνει:
- αυξανόμενη ζήτηση για queer ορατότητα στα media
- πίεση από ευρωπαϊκές νομικές αποφάσεις υπέρ της ελευθερίας έκφρασης
- αλλαγή στη δημόσια συζήτηση γύρω από το τι θεωρείται “αποδεκτό περιεχόμενο”
Η μεγαλύτερη εικόνα: η Ευρώπη των δύο ταχυτήτων
Το παράδειγμα της Ουγγαρίας δεν είναι μεμονωμένο. Αντίθετα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πραγματικότητα όπου κάποιες χώρες επεκτείνουν τα LGBTQ+ δικαιώματα σε ό,τι έχει να κάνει με το γάμο, την οικογένεια και το media visibility, την ίδια στιγμή που άλλες κινούνται πιο συντηρητικά ή παραμένουν τελείως στάσιμες. Αυτό δημιουργεί μια “γεωγραφία ανισότητας” μέσα στην ίδια ήπειρο.
Για τις λεσβίες και queer γυναίκες, η σημασία ενός τέτοιου media project δεν είναι απλώς συμβολική, αφού η τηλεοπτική και ψηφιακή ορατότητα:
- δημιουργεί πρότυπα
- μειώνει την κοινωνική απομόνωση
- επηρεάζει την αποδοχή σε καθημερινό επίπεδο
- και τελικά αλλάζει το ποιος “υπάρχει” στη δημόσια αφήγηση και ποιος όχι
Ακόμη και η συζήτηση γύρω από ένα πιθανό κανάλι έχει ήδη αξία, γιατί ανοίγει χώρο για ερωτήματα που μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν καν στο δημόσιο διάλογο.
Συμπέρασμα
Η ιδέα ότι «η Ουγγαρία αποκτά LGBTQ+ TV Channel» είναι περισσότερο πρόωρη αφήγηση παρά πραγματικότητα. Αυτό που όντως ισχύει είναι ότι υπάρχει ένα σχέδιο, μια ενεργή πρωτοβουλία, η οποία δεν έχει υλοποιηθεί ακόμα και συνδέεται με μια ευρύτερη πολιτική και κοινωνική μετάβαση στη χώρα.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι αν θα υπάρξει ένα κανάλι, αλλά αν η ορατότητα των LGBTQ+ ατόμων θα μπορέσει να σταθεροποιηθεί σε ένα περιβάλλον που για χρόνια ήταν περιοριστικό. Και αυτό, όπως δείχνει η ευρωπαϊκή εμπειρία, δεν είναι ποτέ μια ευθεία γραμμή.
