Η απώλεια της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, που έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών στις 16 Φεβρουαρίου 2026 σε ηλικία 99 ετών, αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην ελληνική και παγκόσμια διανόηση. Μία περήφανη γυναίκα με Μικρασιατική καταγωγή, η Αρβελέρ υπήρξε σύμβολο πνευματικής ελευθερίας, υπερασπίζοντας με πάθος τα δικαιώματα των γυναικών, την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Η Πολιτιστική Κληρονομιά της Αρβελέρ
Η Γλύκατζη-Αρβελέρ, η πρώτη γυναίκα Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, υπήρξε πρωτοπόρος στην ανάδειξη της βυζαντινής ιστορίας, συνδέοντας το παρελθόν με τη σύγχρονη κοινωνική δράση. Η ακαδημαϊκή της πορεία δεν ήταν απλώς μια σειρά από τίτλους, αλλά ένα εργαλείο κοινωνικής αλλαγής.
Κατάφερε να επιβάλει τη γυναικεία παρουσία σε μία ανδροκρατούμενη ακαδημαϊκή κοινότητα, αποδεικνύοντας ότι η επιστημονική αριστεία δεν έχει φύλο. Η αφοσίωσή της στην ανάδειξη των αγώνων των περιθωριοποιημένων ομάδων υπήρξε η δική της απάντηση στις κοινωνικές ανισότητες.
Η Σημασία του έργου της Αρβελέρ για τον Φεμινισμό
Η Γλύκατζη Αρβελέρ αποτέλεσε ένα σύμβολο φεμινιστικής σκέψης και δράσης, όχι μόνο για τις γενιές γυναικών που την ακολούθησαν, αλλά και για όσους/ες αγωνίζονται για τη χειραφέτηση των φύλων και την καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων. Με το έργο της, ενσωμάτωνε την έννοια της γυναικείας ενδυνάμωσης σε μία εποχή που η κοινωνία αγωνιζόταν να αποδεχτεί το δικαίωμα των γυναικών να μιλούν και να δράσουν.
Η Αρβελέρ υπήρξε φωνή αντίστασης απέναντι σε παραδοσιακές αντιλήψεις που περιορίζουν τη γυναικεία χειραφέτηση. Από τη θέση της, αμφισβήτησε τις αναχρονιστικές πεποιθήσεις για τις γυναίκες και τα φύλα και ανέδειξε την ανάγκη για ριζική κοινωνική αλλαγή. Μέσα από τη μελέτη των κοινωνικών δομών και την ιστορία, προσδιόριζε τα εμπόδια που έθεταν οι κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές δομές στην ελευθερία των γυναικών και στην ισότητα τους.
Η Αρβελέρ ήταν επίσης σημαντική για την ενίσχυση της ιδέας ότι ο φεμινισμός δεν είναι μια διαδικασία για τις γυναίκες μόνο, αλλά αφορά όλους μας. Η ένταξή της στον φεμινισμό υπήρξε πολύπλευρη, δεδομένου ότι αναγνώριζε πως ο αγώνας για ισότητα αφορά την καταπολέμηση της ανισότητας και των διακρίσεων σε κάθε επίπεδο κοινωνίας.
Η Σύνδεση με την LGBTQ+ Κοινότητα
Παρόλο που η ίδια δεν υπήρξε μέρος του LGBTQ+ κινήματος, η αντίληψή της για την κοινωνική δικαιοσύνη τη συνέδεε άμεσα με τα δικαιώματα της κοινότητας. Για την Αρβελέρ, οι αποκλεισμοί που βιώνουν τα LGBTQ+ άτομα ήταν απλώς άλλη μία έκφραση της ίδιας ανισότητας που μάχεται ο φεμινισμός.
Η επιμονή της στην αποδοχή και την ενσωμάτωση λειτούργησε ως πνευματική ομπρέλα για κάθε άτομο που δεν ανήκε στον “ετεροκανονικό” χώρο, προωθώντας έναν κόσμο χωρίς στεγανά. Διάβασε εδώ σχετικά με το αποτύπωμα της Barbara Hammer στο λεσβιακό κινηματογράφο.
Ο Φεμινιστικός Αγώνας και η Συμβολή της Αρβελέρ στο Μέλλον
Η Αρβελέρ ήταν μια γυναίκα που άνοιξε το δρόμο για την επόμενη γενιά φεμινιστριών και ακαδημαϊκών, παρέχοντας όχι μόνο θεωρητικές γνώσεις αλλά και πρακτικές στρατηγικές για τον αγώνα. Το έργο της αποτελεί ένα τεράστιο κληροδότημα και παρακαταθήκη για τη μελλοντική γενιά φεμινιστών και LGBTQ+ ακτιβιστών. Η κληρονομιά της συνεχίζει να εμπνέει νέες και νέους να συνεχίσουν τον αγώνα για κοινωνική αλλαγή, ισότητα και αποδοχή.
Αυτή η απώλεια μας υπενθυμίζει τη δύναμη των φωνών που μιλούν ανοιχτά και χωρίς φόβο. Η Γλύκατζη Αρβελέρ ήταν εκείνη η φωνή που υπερασπίστηκε τα δικαιώματα των γυναικών και των περιθωριοποιημένων, προβάλλοντας την ανάγκη για συστηματική και βαθιά αλλαγή στις κοινωνικές και πολιτικές δομές.
Συμπέρασμα: Μια Παρακαταθήκη για το Μέλλον
Η απώλεια της Γλύκατζη Αρβελέρ είναι οδυνηρή όχι μόνο για την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και για την ελληνική κοινωνία, τον φεμινισμό και την LGBTQ+ κοινότητα. Ωστόσο, το έργο και οι ιδέες της θα συνεχίσουν να ζουν και να αποτελούν πηγή έμπνευσης για τις μελλοντικές γενιές. Ο φεμινιστικός αγώνας και ο αγώνας για την ισότητα δεν τελειώνουν ποτέ, και η Αρβελέρ υπήρξε καθοριστικός πυλώνας στον αγώνα αυτό. Στο τέλος της ημέρας, η κληρονομιά της θα φωτίζει τον δρόμο των επόμενων γενεών προς έναν κόσμο όπου η ισότητα, η αποδοχή και η ελευθερία θα είναι δεδομένα και όχι απλώς επιθυμίες.
Η κηδεία της ακαδημαϊκού και πρέσβειρας Καλής Θέλησης της UNICEF θα τελεστεί δημοσία δαπάνη αύριο στις 13:00 στη Μητρόπολη Αθηνών.
