Τις τελευταίες εβδομάδες, ένας ασυνήθιστος όρος άρχισε να εμφανίζεται όλο και πιο συχνά σε TikTok, X και άλλες πλατφόρμες, ο οποίος δεν είναι άλλος από το «male lesbian». Και όχι δεν είναι κάποια μόδα που αναβίωσε από τη γνωστή σκηνή με την Πέγκυ Καρρά από το "Κωνσταντίνου & Ελένης". Άλλοι τον χρησιμοποιούν χιουμοριστικά, άλλοι ως προσωπική περιγραφή, ενώ αρκετοί εκφράζουν απορία ή και ενόχληση με την εκφορά του. Το αποτέλεσμα είναι μια μεγάλη διαδικτυακή συζήτηση γύρω από το ποιος μπορεί να χρησιμοποιεί τη λέξη «λεσβία» και γιατί η γλώσσα των queer κοινοτήτων αλλάζει συνεχώς.
Πίσω από τα viral βίντεο και τα σχόλια, όμως, υπάρχει ένα πιο ενδιαφέρον ερώτημα: πώς διαμορφώνονται οι ταυτότητες και οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για να μιλήσουμε γι’ αυτές;
Τι σημαίνει ο όρος «male lesbian»;
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος, επίσημος ορισμός. Στα social media ο όρος χρησιμοποιείται με διαφορετικούς τρόπους:
- ως αστείο ή meme,
- ως αναφορά σε παλαιότερες υποκουλτούρες,
- από άτομα που νιώθουν κοντά στη λεσβιακή κουλτούρα χωρίς να αυτοπροσδιορίζονται ως γυναίκες,
- ή σε πιο προσωπικές και σύνθετες αφηγήσεις γύρω από το φύλο και την ταυτότητα.
Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η συζήτηση είναι τόσο μπερδεμένη: διαφορετικοί άνθρωποι χρησιμοποιούν την ίδια φράση με διαφορετική σημασία.
Τι λένε οι πιο συνηθισμένοι ορισμοί της λέξης «λεσβία»;
Οι περισσότερες σύγχρονες οργανώσεις LGBTQ+, όπως η Stonewall και η ILGA-Europe, ορίζουν τη λεσβία ως γυναίκα που αισθάνεται συναισθηματική ή/και σεξουαλική έλξη προς γυναίκες. Σε αρκετές queer κοινότητες, ο όρος χρησιμοποιείται επίσης από ορισμένα non-binary άτομα που συνδέονται με τη γυναικεία ή λεσβιακή εμπειρία.
Με βάση αυτούς τους ευρέως χρησιμοποιούμενους ορισμούς, η φράση «male lesbian» δεν αποτελεί καθιερωμένη κατηγορία σεξουαλικού προσανατολισμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι που τη χρησιμοποιούν δεν εκφράζουν μια πραγματική εμπειρία· σημαίνει απλώς ότι ο όρος δεν χρησιμοποιείται με ενιαίο τρόπο από την LGBTQ+ κοινότητα.
Γιατί έγινε viral τώρα;
Τα social media ευνοούν τις σύντομες, προκλητικές και συχνά αμφίσημες διατυπώσεις. Ένας όρος που προκαλεί απορία έχει μεγάλες πιθανότητες να γίνει viral. Παράλληλα, οι νεότερες γενιές συζητούν όλο και περισσότερο:
- τη ρευστότητα της ταυτότητας,
- τις μη δυαδικές εκφράσεις φύλου,
- τη σχέση ανάμεσα σε κοινότητα και αυτοπροσδιορισμό,
- και το πώς οι λέξεις εξελίσσονται μέσα στον χρόνο.
Έτσι, η συζήτηση για το «male lesbian» λειτουργεί συχνά ως αφορμή για μια ευρύτερη κουβέντα γύρω από τη γλώσσα και την ένταξη.
Γιατί αρκετές λεσβίες αντιδρούν;
Για πολλές λεσβίες, η λέξη «λεσβία» έχει ιδιαίτερη ιστορική και πολιτική σημασία. Συνδέεται με δεκαετίες αγώνων για ορατότητα, αποδοχή και δικαιώματα. Κάποιες φοβούνται ότι η υπερβολικά χαλαρή χρήση του όρου μπορεί να θολώσει μια ταυτότητα που συχνά παραμένει υποεκπροσωπούμενη. Άλλες πάλι θεωρούν ότι η γλώσσα πρέπει να παραμένει ανοιχτή στις προσωπικές εμπειρίες και στις αλλαγές που φέρνουν οι νεότερες γενιές. Αυτός ο διάλογος δεν είναι καινούριος. Παρόμοιες συζητήσεις έχουν γίνει στο παρελθόν για πολλούς όρους της LGBTQ+ κοινότητας.
Η σημασία της ακρόασης αντί της σύγκρουσης
Όταν μια συζήτηση ξεκινά από ένα viral post, είναι εύκολο να μετατραπεί σε ανταλλαγή συνθημάτων. Ωστόσο, πιο χρήσιμο είναι να ξεχωρίζουμε τρία διαφορετικά πράγματα:
- Την προσωπική εμπειρία ενός ατόμου.
- Τον κοινωνικά καθιερωμένο ορισμό μιας λέξης.
- Τη συζήτηση μέσα στην ίδια την κοινότητα για το αν και πώς οι όροι μπορούν να εξελιχθούν.
Έτσι αποφεύγουμε τόσο την απαξίωση των ανθρώπων όσο και τη σύγχυση γύρω από βασικές έννοιες. Μπορείς να διαβάσεις περισσότερα στο άρθρο μας για το misgendering και το συμπεριληπτικό λόγο.
Τι σημαίνει αυτό για τις queer γυναίκες;
Η συζήτηση ανέδειξε κάτι σημαντικό: πολλές λεσβίες εξακολουθούν να αισθάνονται ότι η δική τους ορατότητα χρειάζεται προστασία και ενίσχυση. Ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν μια γλώσσα που να περιγράφει με ακρίβεια τις εμπειρίες τους.
Αυτές οι δύο ανάγκες δεν είναι απαραίτητα αντίθετες. Μπορούν να συνυπάρξουν μέσα από το διάλογο, το σεβασμό και την προσοχή για το πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιούνται οι λέξεις.
Συμπέρασμα
Το «male lesbian» είναι κυρίως ένα διαδικτυακό και πολιτισμικό φαινόμενο που πυροδότησε μια ευρύτερη συζήτηση για την ταυτότητα, τη γλώσσα και τα όρια των όρων που χρησιμοποιούμε στις queer κοινότητες.
Οι πιο διαδεδομένοι ορισμοί εξακολουθούν να περιγράφουν τη λεσβία ως γυναίκα που έλκεται από γυναίκες. Παράλληλα όμως, το γεγονός ότι ένας τέτοιος όρος έγινε viral δείχνει πόσο ζωντανές παραμένουν οι συζητήσεις γύρω από τον αυτοπροσδιορισμό και την ορατότητα.
Ίσως τελικά το πιο χρήσιμο ερώτημα να μην είναι «ποιος κερδίζει τη διαφωνία», αλλά πώς μπορούμε να μιλάμε για τις διαφορετικές εμπειρίες με ακρίβεια, σεβασμό και διάθεση κατανόησης.
